Τι πρέπει να γνωρίζει ο αγρότης που θέλει να καλλιεργήσει «φαρμακευτική κάνναβη»

Μετά τη δημοσίευση του νόμου 4523 στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης, «άνοιξε ο δρόμος» για την καλλιέργεια «φαρμακευτικής κάνναβης» στη χώρα. Ή για να είμαστε σαφείς, ούτε καν τα θεμέλια δεν μπήκαν για «την οδό της κάνναβης», η έγκριση των τοπογραφικών σχεδίων της έγινε. Και περιμένουμε τώρα τους εκσκαφείς να ξεκινήσουν τα πρώτα έργα. Θα ακολουθήσει αναγκαστικά σειρά Κοινών Υπουργικών Αποφάσεων το επόμενο διάστημα ώστε να ρυθμιστεί με ακρίβεια από που και με ποιό τρόπο θα περάσει αυτή «η νέα οδός της κάνναβης».

Θα δημιουργηθούν «γέφυρες» με τους μικρομεσαίους αγρότες της χώρας; Θα φτιαχτούν «σήραγγες» ώστε να ξεπεραστούν τα βουνά των γραφειοκρατικών προβλημάτων που θα βρεθούν στο δρόμο; Θα δούμε «ελεγχόμενες εκρήξεις» των διαθέσεων των Ελλήνων φαρμακοβιομηχάνων -οι οποίοι δεν έχουμε ακόμη καταλάβει εάν θέλουν να συμμετάσχουν στις καλλιέργειες, εάν τις θεωρούν ασύμφορες οικονομικά ή εάν η πολιτική τους θα οριστεί από «την αγάπη που τρέφουν» για τα ανταγωνιστικά της κάνναβης φάρμακα από την πώληση των οποίων κερδοφορούν…

[Του Αποστόλη Καπαρουδάκη]

Για την ώρα, δε γνωρίζουμε ούτε το ύψος του παράβολου που θα καταβάλει στο κράτος ο επίδοξος καλλιεργητής, ούτε ακριβώς τι σημαίνει η «περίκλειστη» και «φυλασσόμενη καλλιέργεια» που ακούμε, ούτε τι θα ορίσει εντέλει ο νομοθέτης ως «τελική μορφή» του προϊόντος. Όλα αυτά κι άλλα τόσα, μαζί και το εάν θα πρόκειται περί «συμβολαιακής καλλιέργειας» ή όχι, μένει να καθοριστούν το επόμενο διάστημα ώστε να προχωρήσουν οι πρώτες καλλιέργειες κάνναβης για φαρμακευτική χρήση στη χώρα.

Εντωμεταξύ, είναι εκατοντάδες οι επίδοξοι Έλληνες καλλιεργητές που ρωτάνε διαρκώς για «το τι και το πως». Οπότε με αυτό το άρθρο θα προσπαθήσουμε να σας βοηθήσουμε να καταλάβετε όσα κι εμείς μέχρι στιγμής γνωρίζουμε.

ούτε παντζάρια είναι, ούτε βαμβάκι είναι η κάνναβη

Όπως είπε κι ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης κ. Αποστόλου στη Συνέντευξη Τύπου όπου παρουσιάστηκε ο νέος νόμος «ούτε παντζάρια είναι, ούτε βαμβάκι είναι, ούτε ακόμη και καπνός που έχει και τις ιδιαιτερότητές του, όσον αφορά ιδιαίτερα θέματα που έχουν να κάνουν με το αδειοδοτικό πλαίσιο. Δηλαδή να μην φανταστούν οι Έλληνες αγρότες ότι ήρθε η ώρα να βγάλουν τα ροδάκινα και να βάλουν στο χωράφι τους κάνναβη».

Ο Υπουργός διευκρίνισε ότι «χρειάζεται υψηλή τεχνολογία, χρειάζονται επενδυτικά κεφάλαια και βεβαίως η ωφέλεια που θα προκύψει είναι ότι και στην ύπαιθρο ιδιαίτερα θα υπάρξουν και θέσεις εργασίας» για να συμπληρώσει ότι μεμονωμένοι αγρότες είναι πολύ δύσκολο να συμμετάσχουν. Όμως θα υπάρχει η δυνατότητα συμμετοχής σε συνεργατικά σχήματα, σε ομάδες παραγωγών.

Ουσιαστικά, θα δίνεται ενιαία έγκριση για μία παραγωγική διαδικασία που ξεκινάει από το σπόρο και καταλήγει σε συγκεκριμένο φαρμακευτικό προϊόν. Πιο αναλυτικά, αυτά που προβλέπει ο νέος νόμος είναι τα εξής:

  • Κατ’ εξαίρεση εγκρίνεται ενιαία η παραγωγή, κατοχή, μεταφορά, αποθήκευση, προμήθεια των πρώτων υλών και των ουσιών των ποικιλιών κάνναβης του είδους Cannabis sativa L περιεκτικότητας σε τετραϋδροκανναβινόλη (THC) άνω του 0,2%, καθώς και η εγκατάσταση και λειτουργία μεταποιητικής μονάδας επεξεργασίας και παραγωγής τελικών προϊόντων φαρμακευτικής κάνναβης.
  • Η έγκριση παρέχεται σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα κατόπιν υποβολής αίτησης
  • Η έκταση για την οποία λαμβάνεται η έγκριση της δραστηριότητας είναι κατ’ ελάχιστου εμβαδού 4 στρέμματα και αποδεικνύεται με την προσκόμιση επικυρωμένου τίτλου κυριότητας ή σύμβασης μίσθωσης ή δωρεάν παραχώρησης.
  • Η ενιαία έκταση της δραστηριότητας είναι περίκλειστη και η καλλιεργούμενη περιοχή είναι κλειστή.

Για την ώρα το καλύτερο λοιπόν που έχει να κάνει κανείς είναι να διαβάσει με προσοχή όσα ψηφίστηκαν, και όσο θα περιμένει τις Κοινές Υπουργικές αποφάσεις που θα ακολουθήσουν, ας ρίξει και μια ματιά στα παρακάτω ώστε να αντιληφθεί καλύτερα το κλίμα και τις προθέσεις της Κυβέρνησης.

Διαβάστε εδώ όλο το νόμο όπως δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης

 

Η ομιλία του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων σχετικά με την κάνναβη στη Βουλή

Φέρουμε σήμερα προς συζήτηση και ψήφιση στην ολομέλεια του ελληνικού Κοινοβουλίου, το νομοσχέδιο για την παραγωγή τελικών φαρμακευτικών προϊόντων Κάνναβης.

Μετά από τρεις συνεδριάσεις στην αρμόδια Επιτροπή και λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν ήταν και δεν είναι μια απλή ρύθμιση, καθώς έχει να κάνει με ένα θέμα που καλώς ή κακώς κουβαλάει πολλά αρνητικά κοινωνικά παράγωγα, θα ήθελα πριν προχωρήσω στα επί μέρους σημεία του νομοσχεδίου, να σταθώ σε μερικές διαπιστώσεις πολιτικού χαρακτήρα.

Η πρώτη παρατήρηση είναι ότι όλο αυτό το μακρύ διάστημα που είδε το φως της δημοσιότητας η επεξεργασία του παρόντος νομοσχεδίου, το σύνολο των μέσων μαζικής ενημέρωσης, εντύπων και ηλεκτρονικών, με ελάχιστες έως μηδαμινές εξαιρέσεις, έκρινε θετικά την πρόθεση αυτή της κυβέρνησης και ανέδειξε με θετικό τρόπο τα πλεονεκτήματα της επεξεργαζόμενης ρύθμισης.

Η τοποθέτηση αυτή των μέσων μαζικής ενημέρωσης, κατέγραφε κατά κάποιον τρόπο ότι, ναι μεν επιχειρούσαμε σε ένα πεδίο μέχρι χθες κλειστό και άγνωστο, αλλά είναι ένα θέμα το οποίο η κοινωνία και οι πολίτες στην πλειοψηφία τους, παρά τα όποια ερωτηματικά και ενδοιασμούς, το έχουν λυμένο και συναινούν.

Η δεύτερη παρατήρηση αφορά την ωριμότητα και το ανοιχτό πνεύμα που ο πολιτικός κόσμος και η πλειοψηφία των κομμάτων που εκπροσωπούνται στο ελληνικό κοινοβούλιο επέδειξε. Στις τρεις συνεδριάσεις της επιτροπής που προηγήθηκαν, παρά τις όποιες επιφυλάξεις, ορισμένες εκ των οποίων απόλυτα τεκμηριωμένες, έγινε ένα εξαιρετικά δημιουργικός διάλογος και η συμβολή των εισηγητών της Δημοκρατικής Συμπαράταξης, του Ποταμιού και της Ένωσης Κεντρώων ήταν υψηλής αξίας. Το αντίστοιχο συνέβη και με τις τοποθετήσεις των κοινωνικών φορέων.

Η τρίτη παρατήρηση αφορά τη Νέα Δημοκρατία. Είναι θλιβερό, και το λέω με πάσα ειλικρίνεια, το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, θα έλεγα η ηγεσία της, γιατί δεν μπορώ να πιστέψω ότι μεγάλο μέρος των συναδέλφων της δεξιάς παράταξης ασπάζεται τη θέση που έχει πάρει για το νομοσχέδιο, απεδείχθη χωρίς θάρρος και αποφάσισε να ενδυθεί την κουτοπόνηρη προβιά του πολιτικάντη.

Αντί με θάρρος να υποστηρίξει ένα εγχείρημα που από τη μια θα δώσει λύση στην αγωνία τόσων ασθενών και από την άλλη θα τονώσει την οικονομία και θα βάλει δυναμικά τη χώρα μας σε μια νέα αγορά δημιουργώντας εκατοντάδες θέσεις εργασίας, έκρινε ότι θα ήταν πολιτικά ωφέλιμο να βρει καταφύγιο στην ποντικότρυπα των πιο φοβικών και συντηρητικών αντανακλαστικών.

Η τέταρτη παρατήρηση αφορά το ΚΚΕ. Ο εισηγητής του μας καταλόγισε πολλές ύπουλες και αντιλαϊκές προθέσεις. Το μόνο που δεν μας είπε είναι ότι λειτουργούμε ως Leaders του Εσκομπάρ στη χώρα μας.

Αγαπητοί συνάδελφοι και συναδέλφισες

Η κυβέρνηση σήμερα, με σύνεση και περίσκεψη, ανταποκρινόμενη με ανοιχτό πνεύμα και σύγχρονα αντανακλαστικά σε ζητήματα που η κίνηση της ζωής, της υγείας και της οικονομίας έχει αναδείξει, αίροντας και ανακαλώντας θέσεις και στερεότυπα που για πολλές δεκαετίες κυριαρχούσαν στα κράτη του προηγμένου κόσμου, εισάγει στην ολομέλεια του κοινοβουλίου το παρόν νομοσχέδιο.

Η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα, οι εξειδικευμένοι ερευνητές και ο ιατρικός κόσμος, έχουν καταλήξει ότι η κάνναβης Sativa L με υψηλή περιεκτικότητας σε τετραϋδροκανναβινόλη (THC) δεν ανήκει στα οπιούχα – αυτό υποστηρίζει και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας – και μπορεί να λειτουργήσει ως φυσικό και όχι χημικό φάρμακο, για αγωγή αντιμετώπισης, παρηγορητικής ή θεραπευτικής, μιας σειράς ασθενειών.

Παντού στον κόσμο ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι αναζητούν στην αγορά προϊόντα φαρμακευτικής κάνναβης για να αντιμετωπίσουν σχετικά προβλήματα υγείας και σε πολλές χώρες της Ευρώπης και του δυτικού εν γένει κόσμου, οι κυβερνήσεις έχουν ήδη προχωρήσει στην νομοθετική ρύθμιση για την παραγωγή και χρήση φαρμακευτικών προϊόντων από κάνναβη για να ανταποκριθούν στις ανάγκες των πασχόντων πολιτών. Στη χώρα μας δεν είναι λίγοι οι ασθενείς που αναζητούν, με μεγάλο κόστος και ταλαιπωρία είναι αλήθεια, να τα βρουν στην αλλοδαπή.

Οφείλουμε λοιπόν σαν κράτος να ανταποκριθούμε κατά πρώτον σε αυτό το κοινωνικό αίτημα που αφορά το μεγαλύτερο αγαθό, την υγεία. Να μπορούν δηλαδή οι συμπολίτες μας που χρήζουν αγωγής με προϊόντα φαρμακευτικής κάνναβης να τα βρίσκουν σε τιμή προσιτή και όχι να ξοδεύουν περιουσίες για να τα εξασφαλίσουν. Όχι μέσα από αμφίβολης νομιμότητας διαδρόμους αλλά με την φροντίδα της ίδιας της πολιτείας.

Το δεύτερον είναι ότι, με τα στοιχεία που έχουμε συγκεντρώσει όλο αυτό το διάστημα μελέτης και επεξεργασίας του σχεδίου νόμου, έχουμε διαπιστώσει τις προοπτικές που διανοίγονται στην οικονομία και την απασχόληση.

Προς αποφυγή εντυπώσεων δεν θα ήθελα να αναφέρω αριθμούς αλλά μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι οι επενδύσεις που σχεδιάζονται και οι εργαζόμενοι που θα απασχοληθούν, θα είναι όχι μια μεγάλη ανάσα αλλά πραγματική έκπληξη στην οικονομίας μας.

Την παραπάνω εκτίμηση για τη χώρα μας, πέραν των στοιχείων που έχουμε συγκεντρώσει, πρέπει να τη δούμε στο φως της διεθνούς αγοράς κάνναβης, που σύμφωνα με μια πρόσφατη έκθεση του ομίλου Brightfield μιας εταιρείας έρευνας στην αγορά κάνναβης, αναμένεται να φτάσει τα 32 δισεκατομμύρια δολάρια μέχρι το 2021, και θα παρουσιάσει σύνθετο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 60%.

Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι ολοένα και περισσότερες χώρες ελευθερώνουν τους νόμους για την φαρμακευτική εφαρμογή της κάνναβης. Οι εκτιμήσεις για την ερχόμενη δεκαετία στην παγκόσμια αγορά κάνουν λόγο για 200 δις.

Δεν θα μπω στην ιστορία της φαρμακευτικής κάνναβη στην ιστορία του ανθρώπινου είδους, πως ήταν μέσα στα χρόνια, πότε επιτρεπόταν, πότε και πως απαγορεύτηκε. Ούτε ειδικός είμαι, ούτε και ποτέ, για να σας πω την μαύρη αλήθεια, με είχε απασχολήσει. Καλώς ή κακώς ήταν παντελώς εκτός του πεδίου σκέψης μου. Δε μπορώ όμως να μην διαπιστώσω και να μην επισημάνω ότι οι Ηνωμένες πολιτείες της Αμερικής, που την είχαν απαγορεύσει και ουσιαστικά είχαν επιβάλει την απαγόρευση αυτή σε όλο το δυτικό κόσμο, σήμερα την επανέφεραν και οδηγούν το 90% των παγκόσμιων πωλήσεων σκευασμάτων φαρμακευτικής κάνναβης.

Είναι η στιγμή εισαγωγής της καλλιέργειας στη διεθνή παραγωγή και αγορά και η ιδανική στιγμή για τη χώρα μας. Γιατί και στη χώρα μας, το εξήγησα παραπάνω. Γιατί ειδικά στη χώρα μας η επενδυτική διάθεση είναι τόσο μεγάλη, η απάντηση είναι απλή: 1. Μειωμένο κόστος θέρμανσης λόγω κλίματος. 2. Υψηλή ένταση και διάρκεια ηλιοφάνειας. 3. Πρόσβαση στην Ευρωπαϊκή αγορά. Από γεωπονική άποψη δηλαδή είναι το φως και το μικροκλίμα της χώρας μας.

Έχουμε κάνει κατά καιρούς λόγο, και εγώ ο ίδιος προσωπικά σε συνεντεύξεις μου, για τεράστιο επενδυτικό ενδιαφέρον. Δεν είναι μόνο οι λόγοι που προανέφερα. Από μόνοι τους δεν αρκούν.

Σήμερα οι επιχειρηματικός και επενδυτικός κόσμος διαπιστώνει ότι, σε μια γενικότερα ασταθή γεωπολιτική περιοχή, η Ελλάδα βρίσκει τον βηματισμό της, βαδίζει στην οικονομική σταθερότητα και ανάπτυξη και μπορεί να εξασφαλίσει, να φιλοξενήσει και να διασφαλίσει χωρίς κινδύνους και περιπέτειες τις επενδυτικές και επιχειρηματικές δραστηριότητες.

Η Ελλάδα έχει ανάγκη επενδύσεων για να βγει οριστικά από τα δύσκολα και η κυβέρνηση προσπαθεί σε όλους τους τομείς, μεταξύ άλλων και στην φαρμακευτική κάνναβη, να αξιοποιήσει τα πλεονεκτήματα της χώρας και να δημιουργήσει επενδυτικό κλίμα εμπιστοσύνης.

Θα λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα μέτρα ώστε η καλλιέργεια και η επεξεργασία της να υπηρετεί αυστηρά αποκλειστικά και μόνο αυτό το σκοπό. Δεν ξεκινάμε μια τέτοια προσπάθεια ωστόσο για να βάλουμε εμπόδια στους επενδυτές αλλά αντίθετα να συνεργαστούμε, πάντα όμως στο πλαίσιο της θεσπισμένης νομιμότητας και του ελέγχου που απαιτεί η συγκεκριμένη καλλιέργεια.

Η κυβέρνησή μας αγαπητοί συνάδελφοι, όσο και αν αυτό στεναχωρεί κάποιους, θα αναστηλώσει την οικονομία και θα βγάλει την χώρα από την κρίση. Η Ελλάδα βρίσκει σταθερό βηματισμό και το διεθνές επενδυτικό ενδιαφέρον οφείλεται ακριβώς στο κλίμα εμπιστοσύνης που μέρα τη μέρα κτίζει η κυβέρνησή μας.

Τίθεται, ευλόγως, το ερώτημα: Πως θα ωφεληθεί ο έλληνας αγρότης; Απαντούμε: Η καλλιέργεια και επεξεργασία της φαρμακευτικής κάνναβης δεν είναι μια αγροτική δουλειά με την κλασική έννοια. Δεν είναι ούτε πατζάρια, ούτε βαμβάκι. Δεν είναι ούτε καπνός. Και στον καπνό αν θυμάστε ή γνωρίζετε, υπήρχε και υπάρχει ένα αρκετά αυστηρό αδειοδοτικό πλαίσιο.

Το έχω ξαναπεί: Μην φανταστείτε ότι ήλθε η ώρα να βγάλουμε τα ροδάκινα και να βάζουμε στα χωράφια κάνναβη. Χρειάζεται υψηλή τεχνολογία και επενδυτικά κεφάλαια. Η ωφέλεια που θα προκύψει από τις επενδύσεις στον τομέα αυτό στην ύπαιθρο στις περιοχές όπου τελικά θα αναπτυχθούν οι μονάδες θα είναι οι θέσεις εργασίας που θα δημιουργηθούν και θα είναι πολλές.

Βεβαίως συνεργατικά αγροτικά σχήματα που μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του νόμου έχουν κάθε δυνατότητα να δραστηριοποιηθούν στο χώρο της επεξεργασίας και μεταποίησης της φαρμακευτικής κάνναβης.

Οι μονάδες που θα αδειοδοτηθούν για την καλλιέργεια ποικιλιών κάνναβης για την επεξεργασία των πρώτων υλών, με αποκλειστικό σκοπό την παραγωγή τελικών φαρμακευτικών παρασκευασμάτων θα είναι καθετοποιημένες και κλειστές.

Η φύλαξή τους θα γίνεται με τα απαραίτητα ανθρώπινα και σύγχρονα τεχνικά μέσα και ο κάθε απαιτούμενος έλεγχος, που θα είναι αυστηρός, θα γίνεται από τις αρμόδιες κρατικές αρχές. Είναι αστεία και εκ του πονηρού η επιχειρηματολογία ότι θα βάλουμε την αστυνομία να φυλάει τις καλλιεργητικές και μεταποιητικές εγκαταστάσεις.

Η αστυνομία και οι υπόλοιπες υπηρεσίες θα προβαίνουν σε ελέγχους όταν το κρίνουν απαραίτητο και όπως θα ορισθεί στις σχετικές υπουργικές αποφάσεις που άμεσα θα ακολουθήσουν.

Η κυβέρνηση μας, χωρίς φοβικότητες και συντηρητισμούς, πράττει το προφανές. Προχωρά στην νομοθετική ρύθμιση της καλλιέργειας και επεξεργασίας της φαρμακευτικής κάνναβης από τη μια για καλύψει τις ανάγκες των ανθρώπων στη χώρα μας που πάσχουν από ασθένειες οι οποίες ενδεχομένως μπορούν να αντιμετωπισθούν με τα σχετικά φαρμακευτικά σκευάσματα και από την άλλη διότι ανοίγει ένα τεράστιο επενδυτικό πεδίο.

Είναι ένας νόμος αντιμονοπωλιακός, ένας νόμος ανοιχτός. Θα έχετε προσέξει πως δεν έχει μπει όριο αδειών. Όποιοι μπορούν να επενδύσουν είναι καλοδεχούμενοι. Η χώρα μας μπορεί και πρέπει να επωφεληθεί από τη δυναμική αυτής της αγοράς.

Απόσπασμα της ομιλίας του υπουργού Υγείας, Ανδρέα Ξανθού

«Βάζουμε σήμερα την κεντρική ιδέα, τις βασικές γραμμές και προφανώς στη δευτερογενή νομοθεσία, στις κοινές υπουργικές αποφάσεις, στις υπουργικές αποφάσεις, το επόμενο διάστημα θα αποτυπωθούν οι λεπτομέρειες και όσον αφορά το κομμάτι της παραγωγής και όσον αφορά το κομμάτι της τελικής διάθεσης των προϊόντων.

Θέλω να πω δυο-τρία πράγματα, γιατί έγινε πολλή συζήτηση γι’ αυτήν την ιστορία, σχετικά με το τι εννοείται με τη φράση «τελικά φαρμακευτικά προϊόντα κάνναβης κ.λπ.» Θέλουμε να είμαστε πολύ σαφείς. Αυτό που εννοούμε είναι ότι μιλάμε για σκευάσματα, τα οποία είναι υπό τον έλεγχο του ΕΟΦ και μπορεί να έχουν διάφορες φαρμακοτεχνικές μορφές με τελικό στόχο τον ασθενή. Αυτή είναι η διαδικασία. Ποιες μπορεί να είναι αυτές οι φαρμακοτεχνικές μορφές; Μπορεί να είναι χάπια, μπορεί να είναι στοματικά εκνεφώματα, μπορεί να είναι διαλύματα, μπορεί να είναι εκχυλίσματα, μπορεί να είναι και τυποποιημένο κομμάτι του φυτού, συσκευασμένο, τιτλοποιημένο, με περιεκτικότητα σε THC, με ενδείξεις και με οδηγίες χρήσης.

Αυτό κάνουν σε όλον τον σοβαρό και αναπτυγμένο κόσμο. Δεν θα επινοήσουμε κάτι εντελώς διαφορετικό. Αυτή, λοιπόν, είναι η διαδικασία. Προφανώς η Επιτροπή Ναρκωτικών δεν έχει καμία αρμοδιότητα και ρόλο στη φάση της παραγωγής. Εξακολουθεί να έχει ρόλο, επειδή ακριβώς είναι ένα ιδιότυπο φάρμακο στη φάση που εμπλέκεται και τελικά εγκρίνει και αδειοδοτεί ο ΕΟΦ.

Επίσης, βεβαίως θα πρέπει να υπάρχουν standards ποιότητας και ασφάλειας. Αυτό αφορά και την ορθή γεωργική πρακτική -σε αυτά έχει αναφερθεί ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης- αλλά και τη φάση της παραγωγής των τελικών φαρμακευτικών προϊόντων, δηλαδή τα standards ποιότητας που τηρούνται και ελέγχονται από τον ΕΟΦ κατά αναλογία για όλα τα φαρμακευτικά προϊόντα. Αυτό είναι η ουσία του θέματος.

Φυσικά χρειάζονται μετά και standards ορθής χρήσης. Για εμάς είναι πολύ σημαντικό ότι πρέπει να αποτυπωθεί αυτό και όσο είναι δυνατόν με σαφήνεια οι ιατρικές ενδείξεις, παρότι επαυξάνονται και μεταβάλλονται με βάση τα νέα δεδομένα της έρευνας και το θέμα της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης, που είπαμε ότι θα το προχωρήσουμε μαζί και με τις υπόλοιπες ναρκωτικές ουσίες και με τις βενζοδιαζεπίνες, με ηλεκτρονική συνταγογράφηση, τώρα είναι σε καθεστώς δίγραμμης συνταγής, αλλά θα γίνει και με ηλεκτρονική συνταγογράφηση. Φυσικά θα υπάρχει μητρώο ασθενών, registrees, ώστε πραγματικά να είμαστε σίγουροι ότι αυτά τα προϊόντα θα κατευθύνονται σε ανθρώπους, σε ασθενείς που έχουν τεκμηριωμένη, επιστημονικά και ιατρικά, ανάγκη πρόσβασης σε αυτά τα προϊόντα. Φυσικά πρέπει να προσδιορίσουμε και τις ειδικότητες των γιατρών οι οποίοι θα μπορούν να συνταγογραφούν και την ένταξη αυτών των φαρμακευτικών προϊόντων και σε ειδικά θεραπευτικά πρωτόκολλα, όπου θα καθορίζεται με ποια σειρά μπορεί να είναι φάρμακο επιλογής.

Επίσης, βεβαίως χρειάζεται ενημέρωση των επαγγελματιών υγείας, των γιατρών και των φαρμακοποιών, των συλλόγων των ασθενών, φυσικά και της κοινωνίας για αυτή τη νέα δυνατότητα, τη νέα προοπτική. Αυτό είναι ευθύνη της Πολιτείας, των επιστημονικών οργάνων και του ιατρικού κόσμου να το οργανώσουν καλύτερα. Βεβαίως, χρειάζεται καλύτερη οργάνωση των υπηρεσιών και του Υπουργείου μας, δηλαδή του κρατικού μονοπωλίου, της αντίστοιχης διεύθυνσης του Υπουργείου, του ΕΟΦ.

Κάνουμε πολύ συστηματική δουλειά αυτήν την περίοδο στο να προσαρμόσουμε την οργανωτική και διοικητική δομή των υπηρεσιών μας στη νέα αυτή πραγματικότητα. Δεν υπάρχει συνταγή εγγυημένη και κατοχυρωμένη παντού. Το είπαμε και προχθές. Τώρα φτιάχνουμε το τοπίο, τώρα δημιουργείται το πλαίσιο. Δεν υπάρχουν συνταγές για πάσα χρήση. Προσπαθούμε παίρνοντας υπόψιν τις απόψεις των υπηρεσιών, των επιστημονικών φορέων και φυσικά σε διάλογο με την κοινωνία, με τους συλλόγους των ασθενών, με την επιστημονική κοινότητα να κάνουμε το καλύτερο δυνατό και το πιο ασφαλές πλαίσιο ελέγχου.».